0

بازآفرینی حمام خضر جویم لارستان با کاربری موزه مردم شناسی

  • کد خبر : 964
  • ۲۸ فروردین ۱۳۹۹ - ۲۱:۴۶
بازآفرینی حمام خضر جویم لارستان با کاربری موزه مردم شناسی
کرامت الله تقوی در این زمینه معتقد است که با توجه به نیاز مبرم شهر جویم به داشتن موزه مردمشناسی جهت نمایش آثار هویت فرهنگی و مدنی درخشان خود، ضرورت دارد، اداره کل میراث فرهنگی فارس کما فی السابق به روند تکمیل مرمت حمام مزبور ادامه دهد تا یکی دیگر از گنجینه های فارس کهن به معرض دید جهانیان در آید.

به گزارش روابط عمومی و اطلاع رسانی اداره کل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی استان فارس، شهر جویم مرکز بخش جویم از توابع شهرستان لارستان در استان فارس یکی از ۹ شهر استان فارس است که در سال ۱۳۸۷ از طرف سازمان میراث فرهنگی کشور در ردیف شهرهای تاریخی ایران به ثبت رسید.

  شهر جویم به دلیل داشتن زمینه‌های تاریخی و اجتماعی لازم در دورره دولت قدرتمند صفوی به‌ سرعت به تشیع گرایید و به‌علت واقع بودن در مسیر راه بین‌المللی بندر سیراف به شیراز و اصفهان پایتخت آن روز ایران از رونق مدنی گسترده‌ای بهره‌مند شد.

صدها سیاح و بازرگان و سفیر اروپایی که در عصر صفوی از جویم عبور کرده‌اند به تفصیل، شکوفایی اقتصادی و فرهنگی شهر جویم را شرح داده و به بیان زیبایی‌های طبیعی و توسعه مدنی شهر جویم در دوره‌های مختلف تاریخی پرداخته‌اند.

شیخ یاسین (زنده در سال ۱۱۴۷ ه.ق‌  در کتاب «الروضۀ العلیه»می‌نویسد: جویم از شهرهای زیبا و مستحسن و نیکو منظری است که آب‌های سرشار، درختان و انهار و نخیلات و اثمار، و صالحان و اخیار آن را معمور و آباد ساخته‌اند. وی که حداقل ۱۳‌سال از عمر خویش را در جویم گذرانده، می‌افزاید: و این مدینه (شهر جویم) جایی بود که ما به آن ساکن شدیم و آرامش گرفتیم...

حاج میرزا حسن حسینی فسایی (وفات ۱۳۱۶‌ق.) در «فارسنامه ناصری اظهار می‌دارد: در جویم عمارت ویرانه بسیاری است که دلالت بر آبادانی زیاد دارد و مردمان بزرگ از جویم ابواحمد برخاسته اند

حوادث گوناگونی نظیر زلزله و بیماری فراگیر،  نظیر وبا بر این شهر تاثیر گذاشته است .

گویش دری پهلوی،وجود ۲۵ اثر تاریخی ثبت ملی شده ،جاذبه های گردشگری متعدد همچون چشمه و آبشار و جویبار،منابع آب شیرین و صدها هکتار باغ مرکبات (لیمو و پرتقال و نارنگی ) از ویژگی های جالب توجه شهر جویم به شمار می آید.

در شهرهای تاریخی ما ، عناصر مختلفی در شکل گیری شهر نقش داشتند و این نیز منتج از نیازها و خواسته های مردم محلی و بعضا سیاحان و بازرگانان بوده است . به طور مثال از مصادیق این مهم می توان به خانه ، بازار ، مسجد ، گرمابه ، آب انبار ، یخچال ، حسینه ، کاروانسرا و … اشاره کرد .

نیاز به آب، امری فراگیر به شمار می‌رود و هیچ موجود زنده‌ای نیست که برای تداوم حیات، نیازمند آب نباشد؛ اما هنر هم در همه ابعاد به سمت آب، تمایل دارد.

در ایران باستان، معماری به سوی آب حرکت می کند و درکنار آن آرام می گیرد. ولی در دوره اسلامی آب در معماری حالت کاربردی پیدا می کند و معماران آگاهانه سعی می کنند تا به طبیعت تسلط یافته و آن را به نظم بکشانند و با شناخت قوانین فیزیکی و رفتار آب و درک نقش و ارتباط آن با انسان، آب را به درون معماری بکشانند.

گرمابه ها یا در زبان عرف محلی حمام ها ، یکی از عناصر مهم شهرسازی در شهرهای تاریخی ما بوده اند که همواره نقش مهمی در زندگی مردم محلی ایفا می کرده است که بدین منظور ، بناهایی برای نظافت و پاکیزگی با آداب و رسوم خاص خود و همچنین انجام سایر اقدامات فرهنگی و اجتماعی، توسط معماران این مرز و بوم خلق شده است و شهر جویم نیز از مستثنی نبوده و با پیشینه غنی خود از این عنصر بهره برده است .

حمام خضر جویم مربوط به دوره صفوی است که در محله گودکر شهر جویم  واقع شده است . این اثر در تاریخ ۱۱ مرداد ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۲۷۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. حمام خضر، در سال ۱۰۸۵ قمری توسط حاجی صفی قلی جویمی احداث گردیده است.

 از ویژگی های این حمام می توان به  نمای درب ورودی و مشخصات درونی آن اشاره کرد . این حمام دارای چهار سالن تو در تو می‌باشد . سالن اول، رخت کن با حالت سرد و خشک، سالن دوم، مخصوص توالت و نوره کشیدن و حجامت کردن با حالت سرد و تر، سالن سوم، ویژه شستشو و غسل کردن با حالت گرم و تر و سالن چهارم نیز برای عرق کردن و گرم شدن و برخی معالجات طبی با حالت گرم و خشک از عملکرد اصلی این بنا بوده است .

این چهار سالن، براساس چهار طبع مجاز تنظیم شده‌است. سالن چهارم به ندرت مورد استفاده قرار می‌گرفته، ولی سالن سوم که زمین آن داغ و آبش از مخزن جاری می‌شده، مورد استفاده همگانی بوده‌است. سقف گنبدی سالن‌ها کواکب نشان و دارای طاق‌های متعدد و گچ بری‌های هندسی ظریف و زیبایی می‌باشد . گویا نقبی طولانی رابط حمام موصوف و منزل حاجی صفی قلی کلانتر جویم بوده‌است.

این حمام مانند سایر حمام‌های تاریخی از اجزای گوناگونی چون ورودی، جامخانه، بینه (رخت کن)، میاندر، نوره کش خانه، گرمخانه (صحن)، خزینه، شاه نشین، نمازخوان، گلخن (تون)، گاوچاه و استخر و شبکه آبرسانی و فاضلاب تشکیل می‌گردد.

حمام خضر،  هم اینک به به اهتمام کرامت اله تقوی دبیر انجمن میراث فرهنگی و گردشگری جویم و سایر فرهنگ دوستان از جور زمان محفوظ مانده و اقداماتی هم در چارچوب فرآیند طرح مرمتی در آن جا صورت گرفته که امید است با توجه به شرایط و در نظر گرفتن منابع مالی و منابع انسانی ، بدان حیاتی دوباره بخشید.

اقداماتی چند بعد از برنامه پاکسازی این بنا در سال ۸۱  با همکاری انجمن میراث فرهنگی و گردشگری جویم ، بخشداری و اداره کل میراث فرهنگی استان فارس در قالب فاز اول مرمتی با اعتباری معادل ۵۴۰  میلیون ریال در زمینه های برداشت لایه‌های خاک و کاه گل پشت بام، اجرای دیوار سنگی با سنگ لاشه و ملات گچ دور تا دور پشت بام ، استحکام بخشی دیوارها و سقف بنا با دوخت و دوز ترک‌ها ، بازسازی دو طاق از نوع آهنگ در سالن سونا و اتاق آبشی و تخلیه خاکروبه هیزم خانه (تون) انجام شده  که این نیز ، با هدف تغییر کاربری به موزه مردم شناسی صورت گرفته‌است.

کرامت الله تقوی در این زمینه معتقد است که با توجه به نیاز مبرم شهر جویم به داشتن موزه مردمشناسی جهت نمایش آثار هویت فرهنگی و مدنی درخشان خود، ضرورت دارد اداره کل میراث فرهنگی فارس کما فی السابق به روند تکمیل مرمت حمام مزبور ادامه دهد تا یکی دیگر از گنجینه های فارس کهن به معرض دید جهانیان در آید. دبیر انجمن میراث فرهنگی و گردشگری بخش جویم با تاسیس موزه شخصی در سال ۱۳۸۱ و نگهداری بیش از ۲۰۰۰ شی تاریخی پیش و پس از اسلام امیدوار است با تاسیس و افتتاح موزه مردمشناسی در محل حمام خضر جویم مجموعه موزه خصوصی خود را به این محل انتقال دهد.از طرفی نگرانی ایشان این است که با تاخیر در اجرای پروژه تکمیل مرمت حمام موصوف جهت تاسیس موزه مردمشناسی،بسیاری از اشیای تاریخی که نزد اهالی وجود دارد،با گذشت زمان آسیب دیده و از دست برود.

لینک کوتاه : https://mirasfars.ir/?p=964

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.